Nhận Biết Giảo Cổ Lam Thật, Tránh Nhầm Lẫn

Giảo cổ lam (Gynostemma pentaphyllum) là một loài dây leo thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae), có hình dạng khá đặc trưng nhưng vẫn dễ bị nhầm lẫn với các loài dây leo lá kép khác nếu người mua không nắm rõ đặc điểm nhận biết. Bài viết này tổng hợp các đặc điểm hình thái giúp nhận diện Giảo cổ lam.

Đặc điểm thân và lá

Giảo cổ lam là cây thảo mọc leo, sống hằng năm, thân mảnh, hơi có rãnh dọc, nhẵn, leo nhờ tua cuốn chẻ đôi ở đầu, mọc ra từ nách lá. Lá kép mọc so le, thường gồm 3–7 lá chét hình bầu dục-thuôn hoặc hình mũi mác, dài khoảng 3–9cm, rộng 1,5–3cm. Gốc lá thuôn hẹp, đầu lá nhọn, mép lá có khía răng cưa. Hai mặt lá thường có lông nhỏ (một số cây gần như nhẵn), mặt trên có màu sẫm và hơi bóng, trong khi mặt dưới có màu nhạt hơn rõ rệt.

Đặc điểm hoa và quả

Giảo cổ lam là cây đơn tính khác gốc, nghĩa là cây đực và cây cái mọc riêng biệt. Hoa nhỏ, hình sao, màu trắng, mọc thành cụm dạng chùy ở kẽ lá và đầu ngọn cây; cụm hoa đực có thể dài tới 30cm, trong khi cụm hoa cái thường ngắn hơn. Cánh hoa hình mác, rời nhau; nhị hoa có 5 bao phấn dính liền thành đĩa; bầu nhụy có 3 vòi. Mùa hoa thường vào khoảng tháng 7–8. Quả Giảo cổ lam là dạng quả mọng, hình cầu, nhẵn, đường kính khoảng 5–9mm; khi chín quả chuyển sang màu đen, bên trong chứa 2–3 hạt gần hình ba cạnh, hơi dẹt. Mùa quả thường rơi vào khoảng tháng 9–10.

Phân loại dân gian theo số lá chét

Trong thực tế mua bán, người dân thường phân loại Giảo cổ lam không chính thức theo số lượng lá chét trên mỗi lá kép, gồm loại 3 lá, 5 lá và 7 lá. Loại 5 lá (dân gian gọi là “ngũ diệp sâm”) được nhiều nguồn đánh giá cao và hiện đã được phát triển vùng trồng đạt chuẩn GACP-WHO tại một số khu vực. [CẦN KIỂM DUYỆT] Tuy nhiên, việc khẳng định loại lá nào có hàm lượng hoạt chất cao hơn cần dựa trên kết quả phân tích hóa học cụ thể của từng lô dược liệu, không nên mặc định chỉ dựa vào số lá chét.

Lưu ý khi mua để tránh nhầm lẫn

Vì Giảo cổ lam thuộc nhóm dây leo lá kép, hình dạng có phần tương đồng với một số loài cây leo dại khác trong tự nhiên, người không có kinh nghiệm rất khó phân biệt bằng mắt thường, đặc biệt khi dược liệu đã được phơi khô, cắt nhỏ. Vì vậy, nên ưu tiên mua Giảo cổ lam từ các cơ sở, nhà cung cấp có nguồn gốc rõ ràng, có thông tin về vùng trồng hoặc vùng thu hái, tránh mua sản phẩm trôi nổi không nhãn mác trên thị trường tự do.